معرفی منطقه

  معرفی منطقه

منطقه 5 شهرداری تهران در شمال غربی تهران واقع گردیده است . قبل از شکل گیری منطقه 22 شهر تهران ،منطقه 5 به عنوان غربی ترین حد شهر تهران به حساب می آمده است. محدوده ای که روزگاری روستاهای سرسبز حاشیه تهران را تشکیل می داده که به دلیل قرار گرفتن در کوهپایه دارای آب و هوای مطلوب ،دسترسی مناسب ،بافت شهرسازی متمایز و بسیاری از عوامل دیگر سبب شد که طی دو دهه گذشته این منطقه بیشترین رشد جمعیت و کالبد را داشته باشد. این منطقه با مساحت تقریبی 54/28 کیلومترمربع ،جمعیتی بالغ بر 856565 نفر را در خود جای داده است . حدود و ثغور این منطقه در تقسیمات شهر تهران به گونه زیر است:

  •   از شمال به ارتفاعات شمال تهران
  •   از شرق به بزرگراه آیت الله اشرفی اصفهانی -محمد علی جناح
  •   از جنوب به جاده مخصوص کرج
  •   از غرب به مسیل کن

منطقه 5 از شرق همسایه منطقه 2 ،از جنوب مجاور منطقه 9و از غرب در مجاورت مناطق 21و22 می باشد، همانطور که گفته شد شمال منطقه را نیز ارتفاعات شمالی شهر تهران را شکل داده است. بر اساس تقسیمات داخلی ملاک عمل شهرداری در وضع موجود منطقه 5 از 7 ناحیه و 29 محله تشکیل شده است. در بین نواحی هفت گانه منطقه ، ناحیه 3 با بیشترین مساحت مشتمل بر 8 محله و ناحیه 5 با کمترین مساحت از 3 محله تشکیل شده است .


  پیشینه اجمالی و مراحل گسترش و توسعه کالبدی منطقه 5 شهرداری تهران:

بستر های اولیه سکونت در منطقه 5 را می توان در 5 محله آن دانست که مهمترین آن روستای کن میباشد.علاوه بر روستای کن 5 محدوده دیگر که از لحاظ قدمت به مانند کن به گذشته دور باز می گردند،عبارتند از باغ فیض،ده حصارک،مرادآباد،حسن آبادو وسک ،دو محدوده حسن آباد و وسک در درون بافت شهری منطقه حل شده و اثر قابل ملاحظه ای از آنان به جای نمانده است ،ولی سه محدوده دیگر آن کماکان آثاری از گذشته را در خود دارند. منطقه 5 شهرداری تهران دارای 7 ناحیه است . به لحاظ قدمت سکونت در نواحی شمالی منطقه به خصوص نواحی 2و3 قدمتی دیرینه دارند. سابقه سکونت در روستای کن در ناحیه دو به بیش از هزار سال و حتی بر اساس پاره ای پژوهش ها به پیش از اسلام باز می گردد . روستای کن در گذشته کاربرد کاروانسرایی نیز داشته است . قرار گیری در مسیر زائران امامزاده داوود و برخورداری از آب و هوای مناسب از تداوم سکونت در این محدوده است. محلات باغ فیض و پونک نیز در ناحیه 3 از نخستین سکونت گاه های شمال و شمال غرب تهران هستند که با وجود قدمت زیا د آن ها تاریخ مستند و دقیقی از زمدت زمان پیدایش آن ها در دست نیست. هسته اولیه این دو محله در ناحیه 3 روستاهای پونک و باغ فیض است . عبور رودخانه از محدوده این دو روستا، وجود امام زاده حمیده خاتون و امامزاده جعفر در محله باغ فیض و امام زاده و سید محمدرضا(ع)، شعیب و ... درکن هسته های اولیه سکونت در این دو محله را شکل داده است.

چنانچه منطقه را به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم کنیم نواحی موجود در شمال منطقه (1و2و3و7) از قدمت بیتری نسبت به نواحی جنوبی برخوردارند . به غیر از هسته اول های اولیه سکونت در کن ، با غ فیض و پونک که مربوط به روستاهای پراکنده در شمال محدوده است موج موخرتر سکونت در شمال منطقه از دهه 40 شمسی و از جنوب این نواحی به سمت شمال آن ها آغاز شده است . شروع سکونت در نواحی 5و 6 نیز از دهه 40 شمسی و در ناحیه 4 از اواسط دهه 50 شمسی آغاز شد. اولین نشانه های ساخت و ساز گسترده منطقه در فاصله سال های 1343 تا 1358 از روی نقشه های در دسترس قابل مشاهده است.منطقه در این دوره شاهد توسعه بطنی و آرام بوده است و در آن محدوده تصفیه خانه شماره 2 آب تهران در مسسیر روستای کن شکل می گیرد که با احداث بلوک های مسکونی چهار طبقه در شمال این تصفیه خانه و ساختمان های یک و دو طبقه در شرق آن در سال های ابتدایی دهه چهل شکل گرفته است. بدین ترتیب در فاصله این سالها بافت مسکونی به همراه شبکه مواصلاتی حول دو محور شروع به توسعه می نمایند:جاده شهر زیبا(آیت الله کاشانی)و جاده مخصوص تهران کرج که در حول این دو محور شهرک های مختلفی شروع به احداث می نمایند. احداث محدوده آریا شهر در مجاورت منطقه ،توسعه بافت مسکونی شهر زیبا را به دنبال دارد . کوی فردوس ،کوی مهران،کوی سازمان برنامه و کوی کیهان در این سالها شکل گرفته اند و یا آغاز به ساخت و ساز می کنند. در مجاورت جاده مخصوص کرج (حد فاصل این جاده تا بزرگراه تهران - کرج)شهرک های آپادانا و کوی بیمه شکل می گیرند . لازم به ذکر است که در شکل گیری شبکه خیابان ها و بافت شهری در منطقه طی سالیان یاد شده منطبق بر الگوی مهندسی و شطرنجی بوده که در بخش هایی به سبب وجود شبکه های قدیمی و ارگتنیک این شکل منظم دچار تغییرای نیز شده است. دومین تغییرات بنیادین را می توان مربوط به سال های 1358 تا 1366 دانست . در این دوره بافت مسکونی در محدوده منطقه به صورت چشمگیری گسترش یافته و تقریبا" تمامی نیمه جنوبی محدوده مورد ساخت و ساز قرار میگیرد.از سوی دیگر با فعال شدن تعاونی مسکن ادارات و نهادهای مختلف و گستردگی ارضی منطقه ،این ساخت و ساز ها در تمامی منطقه گسترش می یابد . در این سالها اراضی پونک، شهران، جنت آباد، شهرک نیروی هوایی، شهرک کوهسار، شهرک المهدی ، شهرک میلاد ،کوی سازمان برنامه ،شهرک پرواز، شهرک کارمندان سازمان آب ،شهرک مبعث و ...شروع به شکل گیری نموده و برخی از آن ها به صورت کامل ساخته می شوند. به تبع این ساخت و ساز ها شبکه های شهری با توجه به اینکه جمعیت ساکن در محدوده شکل خود را پیدا نموده و به سرعت احداث می گردند. در مجموع می توان گفت حاشیه غربی تهران در جریان گسترش شهر و افزایش مهاجرت به آن در اواسط دهه 60 جزئی از تهران شد و پیش از آن از حواشی شهر تهران محسوب می شد. اشباع شدن ظرفیت پهنه های مرکزی شهر و افزایش قیمت زمین و مسکن در این پهنه ها به گونه ای بود که مهاجرین شهرستانی توانایی تهیه مسکن در پهنه های مرکزی تهران را نداشتند و در مناطقی که در آن زمان هنوز جزئ حاشیه های شهر تهران محسوب می شدند . سکونت می گزیدند . قرار داشتن بسیاری از کارخانه ها و کارگاه های بزرگ و کوچک در حاشیه مسیر تهران - کرج در غرب تهران نیز بر مطلوبیت پهنه غربی تهران برای افرادی که برای کار در این کارخانه هابه تهران می آمدند ،می افزود . علاوه بر این گروه ،بسیاری از افراد متعل به دهک های متوسط و پایین جامعه شهری نیز توانایی خرید مسکن در پهنه های مرکزی را نداشتند ،با خرید زمین ارزان تر در غرب تهران اقدام به ساخت و ساز در این پهنه کردند. به جز این دو گروه ،تعاونی های برخی از سازمان ها وادارات نیز اقدام به خرید زمین های ارزان قیمت حاشیه تهران کردند و این زمین ها اقدام به ساخت و ساز کرده و یا آن را در اختیار اعضاء خود قرار دادند. سومین دوره تغییرات فضایی را می توان در فاصله سالهای 1366 تا 1373 دانست. در این مقطع زمانی توسعه کالبدی منطقه که پس از پیروزی انقلاب آغاز شده بود با شدت بیشتری ادامه یافت . به گونه ای که محدوده شمالی بزرگراه ایرانپارس (شهید آبشناسان)که کمتر مورد ساخت و ساز قرار گرفته بود مورد توه قرار می گیرد . در فاصله سالهای 1373 تا به امروز با توجه به رشد چشمگیر بورس بازی و اقتصاد زمین ،تخریب و نوسازی بناهایی که در سالهای پیش ساخته شده بودند و نیز استفاده بیشتر از اراضی بایر و خالی در سطح منطقه 5 به صورت مجموعه ها و مجتمع های مسکونی مشاهده می شود.

از جمله محدوده های که در سطح منطقه شکل گرفتند می توان از شمال، بزرگراه ایرانپارس و شهرک نفت واقع در غرب جاده فرحزاد نام برد. در سال های اخیر به دنبال گسترش شبکه بزرگراهی و افزایش تقاضا برای خرید مسکن که منجر به افزایش قیمت زمین و مسکن شد،سکونت در محدوده های زراعی و باغی در برخی از قسمت های منطقه شکل گرفت و نیز در برخی قسمت های دیگر بسیای از ساختمان ها یی که مدت زمان زیادی نیز از ساخت آنها سپری نمی شد،تخریب و به جای آن ها آپارتمان احداث گشت. با این وجود هنوز هم زمین هایی که در گذشته کاربری کشاورزی داشته و امروز به صورت زمین های بایر یا خرابه هایی در میان ساختمان ها در آمدنددر پهنه مورد بررسی دیده می شوند در نهایت می توان گفت منطقه 5 ، باوجود قرار گیری در بستر محیطی مناسب به دلیل چند پارگی بافت منطقه بوسیله شبکه ارتباطی ، هویت و حس تعلق ساکنان تحت الشعاع این مسئله قرار گرفته و تا حدی باعث جدایی میان ساکنان شده است.

ارتباط با ما

نمایی از منطقه

Preview امام زاده باغ فیض
Preview پارک کوهسار
Preview کن سولقان

Preview بوستان جوانمردان
Preview بوستان جوانمردان
Preview منطقه کن

تماس با ما

  • فلکه دوم صادقیه ،بلوار آیت الله کاشانی به سمت غرب، نرسیده به اتوبان ستاری ،ابتدای خیابان الهی

  • شماره تماس :96011111

  • کدپستی:1471875741

  • info.region5@tehran.ir